Wat zijn lees- en spellingproblemen?

Niet ieder kind dat moeite heeft met lezen of spellen, heeft dyslexie. Soms is er sprake van lees- en spellingproblemen zonder dat aan de criteria voor dyslexie wordt voldaan. Ook dan kunnen de moeilijkheden een behoorlijke invloed hebben op de schoolprestaties, het leerplezier en het zelfvertrouwen van een kind.

Lees- en spellingproblemen kunnen verschillende oorzaken hebben en zich op verschillende manieren uiten. Het ene kind leest langzaam maar nauwkeurig, terwijl een ander juist veel fouten maakt of woorden probeert te raden. Bij spelling kan een kind moeite hebben met het onthouden en toepassen van spellingregels, het herkennen van spellingcategorieën of het automatiseren van de juiste schrijfwijze van woorden.

Bij Het Leerhuis vinden we het daarom belangrijk om niet alleen vast te stellen wat een kind moeilijk vindt, maar ook waar de problemen precies vandaan komen. Met behulp van orthodidactische toetsen, observaties en foutanalyses brengen onze orthopedagogen en psychologen de vaardigheden van een leerling in kaart. Op basis daarvan bepalen we welke begeleiding het beste aansluit.

Leesproblemen

Leren lezen is een complex proces. Een kind moet letters snel kunnen herkennen en benoemen, klanken aan letters kunnen koppelen en deze steeds vlotter kunnen samenvoegen tot woorden. Naarmate de leesontwikkeling vordert, worden woorden steeds sneller en uiteindelijk vrijwel automatisch herkend. Wanneer deze ontwikkeling onvoldoende op gang komt of de automatisering achterblijft, kunnen er problemen met het technisch lezen ontstaan.

Sommige kinderen ontwikkelen als gevolg hiervan minder effectieve leesstrategieën. Ze blijven bijvoorbeeld lang spellend lezen, raden woorden op basis van de eerste letters of proberen uit de context af te leiden welk woord er zou kunnen staan. Het lezen blijft hierdoor langzaam en inspannend en er kunnen relatief veel fouten worden gemaakt.

Al in groep 1 en 2 kunnen signalen zichtbaar zijn die wijzen op een verhoogd risico op latere leesproblemen. Een kind kan bijvoorbeeld moeite hebben met rijmen, het herkennen van klanken, het onthouden van letters of het snel benoemen van kleuren en symbolen. Niet ieder kind bij wie dergelijke signalen zichtbaar zijn, ontwikkelt daadwerkelijk leesproblemen, maar het is wel belangrijk om de ontwikkeling goed te blijven volgen.

In groep 3 begint het formele leesonderwijs en wordt steeds duidelijker hoe de leesontwikkeling verloopt. Wanneer een kind moeite heeft om het tempo van de klas te volgen, onvoldoende vooruitgang laat zien of zwak blijft presteren op leestoetsen, kan extra ondersteuning wenselijk zijn.

Wanneer lezen langere tijd veel inspanning kost, kan dit bovendien gevolgen hebben voor het leesplezier en het zelfvertrouwen. Een kind kan onzeker worden, leestaken gaan vermijden of de overtuiging ontwikkelen dat het ‘toch niet kan lezen’. Vroegtijdige signalering en passende begeleiding zijn daarom belangrijk.

Begrijpend lezen en woordenschat

Leesproblemen beperken zich niet altijd tot het technisch lezen. Sommige kinderen kunnen woorden prima lezen, maar hebben moeite om te begrijpen wat er daadwerkelijk in een tekst staat. Zij vinden het bijvoorbeeld lastig om hoofd- en bijzaken van elkaar te onderscheiden, verbanden te leggen, informatie uit een tekst te halen of conclusies te trekken.

Ook een beperkte woordenschat kan het begrijpen van teksten bemoeilijken. Andersom kunnen langdurige problemen met technisch lezen invloed hebben op de ontwikkeling van de woordenschat en het begrijpend lezen: wanneer lezen veel moeite kost, wordt er vaak minder gelezen en blijft er minder aandacht over voor de inhoud van een tekst.

Bij Het Leerhuis begeleiden we daarom zowel leerlingen met problemen op het gebied van technisch lezen als leerlingen die moeite hebben met begrijpend lezen en woordenschat.

Spellingproblemen

Spelling vraagt om veel verschillende vaardigheden. Een kind moet klanken kunnen onderscheiden, weten welke letters daarbij horen, spellingregels kennen én deze regels tijdens het schrijven op het juiste moment kunnen toepassen. Wanneer één of meerdere van deze vaardigheden onvoldoende ontwikkeld of geautomatiseerd zijn, kunnen spellingproblemen ontstaan.

Een leerling kan bijvoorbeeld moeite hebben met het onthouden van de juiste schrijfwijze van woorden, het herkennen van spellingcategorieën of het toepassen van spellingregels. Soms kent een kind een regel tijdens het oefenen wel, maar lukt het nog onvoldoende om deze tijdens het zelfstandig schrijven snel en correct toe te passen.

Ook werkwoordspelling kan problemen opleveren. De verschillende regels en stappen kunnen voor sommige leerlingen moeilijk te overzien zijn. Een duidelijke, stapsgewijze uitleg, veel herhaling en gerichte oefening kunnen dan helpen om meer grip op de spelling te krijgen.

Bij Het Leerhuis bekijken we met behulp van orthodidactische toetsen en een uitgebreide foutenanalyse welke soorten fouten een leerling maakt en welke vaardigheden nog onvoldoende worden beheerst. Op basis daarvan wordt bepaald waar de begeleiding moet beginnen.

Wat bieden wij aan?

Individuele begeleiding

De begeleiding bij Het Leerhuis is individueel en volledig afgestemd op de leerling. De begeleidingslessen vinden in principe wekelijks plaats, duren 45 minuten en worden gegeven door gespecialiseerde orthopedagogen en psychologen.

Tijdens de eerste begeleidingsmomenten brengen we de hulpvraag en het niveau van de leerling zorgvuldig in kaart. We nemen waar nodig orthodidactische toetsen af en observeren onder andere de taakaanpak, werkhouding en gebruikte strategieën. Zo krijgen we niet alleen zicht op eventuele achterstanden, maar ook op de manier waarop een kind leert.

Op basis van deze informatie stellen we een individueel handelingsplan op.

Een aanpak die past bij uw kind

Geen leerling is hetzelfde. Daarom bekijken we zorgvuldig welke methoden, materialen, educatieve software en oefeningen het beste aansluiten bij de hulpvraag, het niveau en de manier van leren van uw kind. Daarbij kijken we niet alleen naar de aard en ernst van de lees- of spellingproblemen, maar ook naar bijvoorbeeld de werkhouding, motivatie, het zelfvertrouwen en de persoonlijkheid van een leerling.

Bij leesproblemen kan onder andere worden gewerkt aan letter-klankkoppelingen, woordherkenning, leesnauwkeurigheid, leestempo en leesvloeiendheid. Bij spellingproblemen werken we gericht aan de spellingcategorieën en onderliggende vaardigheden die nog onvoldoende worden beheerst. Waar nodig gaan we terug naar de basis en bouwen we de moeilijkheidsgraad vervolgens stapsgewijs op.

Tijdens de begeleiding maken we gebruik van gerichte instructie, herhaling en verschillende werkvormen. Zo kunnen bij spelling bijvoorbeeld signaaldictees worden ingezet om te bekijken welke categorieën al worden beheerst en waar nog extra oefening nodig is. Het doel is niet alleen dat een leerling het juiste antwoord geeft, maar vooral dat hij of zij begrijpt welke strategie of regel kan worden gebruikt om zelfstandig tot dat antwoord te komen.

We werken met actuele, zorgvuldig geselecteerde methoden en materialen en sluiten waar mogelijk aan bij de lesstof en werkwijze van school. Wanneer dit wenselijk is, onderhouden we, uiteraard met toestemming van ouders, contact met school via ons cliëntvolgsysteem Cliendo. Door af te stemmen met leerkrachten, intern begeleiders en andere betrokken professionals kunnen we de ontwikkeling van een leerling goed volgen en de begeleiding waar nodig aanpassen.

Aandacht voor zelfvertrouwen en leerplezier

Naast de inhoud van de begeleiding vinden we het belangrijk hoe een kind de begeleiding ervaart. Onze ruimtes zijn daarom bewust kleinschalig en huiselijk ingericht. Geen klaslokaal, maar een rustige en prettige omgeving waarin kinderen zich op hun gemak kunnen voelen, vragen durven stellen en fouten mogen maken.

Onze orthopedagogen en psychologen combineren hun vakkennis met persoonlijke aandacht. We willen dat kinderen niet alleen vooruitgaan in lezen en spelling, maar ook succeservaringen opdoen en opnieuw vertrouwen krijgen in hun eigen mogelijkheden.

Want goede begeleiding betekent voor ons meer dan betere toetsresultaten. Een kind dat begrijpt hoe het leert, merkt dat het vooruitgaat en weer met meer vertrouwen aan schoolse taken begint: dat is waar we bij Het Leerhuis naar streven.

Evaluatie en voortgang

We volgen de ontwikkeling van iedere leerling zorgvuldig. Tijdens de begeleiding observeren we voortdurend of de gekozen aanpak voldoende aansluit en kijken we naar de vooruitgang die een kind laat zien. Op vaste momenten kunnen opnieuw orthodidactische toetsen worden afgenomen om de ontwikkeling objectief in kaart te brengen.

Op basis van deze resultaten en onze observaties wordt het handelingsplan waar nodig bijgesteld. Ouders worden uiteraard op de hoogte gehouden van de voortgang en onze bevindingen. Wanneer contact met school wenselijk is, stemmen we, met toestemming van ouders, ook met de betrokken onderwijsprofessionals af.

Zo zorgen we ervoor dat de begeleiding blijft aansluiten bij wat een leerling op dat moment nodig heeft.