Wat is dyslexie?
Het Leerhuis werkt volgens de richtlijnen van Stichting Dyslexie Nederland (2021) en de Brede Vakinhoudelijke Richtlijn Dyslexie. Het belangrijkste kenmerk van dyslexie is dat er een hardnekkig probleem bestaat op lees- en / of spellingsgebied. Er ontstaat hierdoor een grote lees- en / of spellingsachterstand in vergelijking met het gemiddelde niveau, dat bereikt had moeten zijn gelet op de leeftijdsgroep en gezien de duur van het gevolgde onderwijs.
Kenmerken dyslexie
Dyslexie uit zich vooral in hardnekkige problemen met het lezen en/of spellen. Ondanks goed onderwijs, voldoende oefening en extra ondersteuning blijven deze vaardigheden vaak meer moeite kosten dan op basis van de leeftijd en het onderwijsniveau verwacht mag worden.
Mogelijke kenmerken van dyslexie zijn:
- langzaam en/of moeizaam lezen;
- moeite met het snel en correct herkennen van woorden;
- spellend blijven lezen terwijl leeftijdsgenoten steeds vloeiender lezen;
- fouten maken tijdens het lezen, bijvoorbeeld letters of woorden verwisselen, weglaten of toevoegen;
- moeite met het lezen van onbekende woorden en pseudowoorden;
- moeite met het snel herkennen en benoemen van letters en klanken;
- moeite met het koppelen van letters aan de juiste klanken;
- problemen met het onthouden en toepassen van spellingregels;
- veel spellingfouten blijven maken, ook in woorden of regels die al regelmatig zijn geoefend;
- moeite met het automatiseren van de juiste schrijfwijze van woorden;
- wisselende spelling: hetzelfde woord op verschillende manieren schrijven;
- moeite met lezen en spellen in vreemde talen, zoals Engels;
- veel tijd nodig hebben voor taken waarbij gelezen of geschreven moet worden;
- sneller vermoeid raken bij langdurige lees- en schrijftaken;
- onzekerheid, frustratie of vermijdingsgedrag rondom lezen en spelling.
Bij jonge kinderen kunnen soms al vroegtijdige signalen zichtbaar zijn, zoals moeite met rijmen, het herkennen en onderscheiden van klanken, het onthouden van letters of het snel benoemen van bekende informatie. Deze signalen betekenen niet automatisch dat een kind dyslexie heeft.
Ook op latere leeftijd kan dyslexie zichtbaar blijven. Een leerling heeft het technisch lezen dan bijvoorbeeld redelijk onder de knie, maar leest nog steeds relatief langzaam, heeft veel tijd nodig voor grote hoeveelheden tekst of blijft opvallend veel spellingfouten maken.
Het is belangrijk om te benadrukken dat één of enkele van deze kenmerken niet betekenen dat er automatisch sprake is van dyslexie. Ook kinderen zonder dyslexie kunnen moeite hebben met lezen en spelling. Bij dyslexie gaat het om ernstige en hardnekkige problemen die blijven bestaan ondanks passende instructie en extra ondersteuning.
Wanneer er een vermoeden van dyslexie bestaat, is zorgvuldig onderzoek nodig om te bepalen waar de problemen vandaan komen en of er daadwerkelijk sprake is van dyslexie.
Gevolgen dyslexie
De invloed van dyslexie op school
Dyslexie heeft niet alleen gevolgen voor lezen en spelling. Omdat taal bij vrijwel alle schoolvakken een belangrijke rol speelt, kunnen leerlingen met dyslexie ook op andere gebieden moeilijkheden ervaren.
Zo kan een leerling bij rekenen moeite hebben met het lezen en begrijpen van redactiesommen of met het automatiseren van rekenfeiten, zoals de tafels. Op de middelbare school kunnen vooral de moderne vreemde talen extra inspanning vragen. Nieuwe woorden moeten worden gelezen, geschreven én onthouden en de koppeling tussen klank en schrijfwijze kan per taal verschillen.
Ook bij vakken waarbij grote hoeveelheden tekst moeten worden verwerkt, zoals geschiedenis, aardrijkskunde en biologie, kan dyslexie een rol spelen. Het lezen en leren van langere teksten kost vaak meer tijd en energie. Een leerling kan de leerstof inhoudelijk goed begrijpen, maar toch moeite hebben om alle informatie binnen de beschikbare tijd te verwerken en te onthouden.
Daarnaast zien we dat sommige leerlingen de lesstof goed hebben geleerd, maar tijdens een toets vastlopen op de formulering van vragen. Het kost hen bijvoorbeeld extra tijd om precies te begrijpen wat er wordt gevraagd of om hun kennis duidelijk en volledig op papier te zetten. Hierdoor kunnen toetsresultaten soms onvoldoende laten zien wat een leerling daadwerkelijk weet en begrijpt.
Bij Het Leerhuis kijken we daarom verder dan alleen naar lezen en spelling. Wanneer dat nodig is, besteden we binnen de begeleiding ook aandacht aan andere schoolvakken, leerstrategieën, planning, het verwerken van grote hoeveelheden leerstof en het voorbereiden en maken van toetsen.
Dyslexie en zelfvertrouwen
Wanneer een kind steeds opnieuw ervaart dat lezen, spelling of leren meer moeite kost dan bij klasgenoten, kan dit invloed hebben op het zelfvertrouwen en de motivatie. Zeker wanneer een kind hard werkt maar dit niet terugziet in de resultaten, kunnen frustratie en onzekerheid ontstaan.
Sommige kinderen gaan twijfelen aan hun eigen mogelijkheden, vermijden taken die zij moeilijk vinden of worden gespannen wanneer zij moeten lezen, schrijven of een toets moeten maken. Wanneer lees- en spellingproblemen langere tijd niet worden herkend, kan deze onzekerheid verder toenemen.
Daarom vinden we het belangrijk om niet alleen aandacht te besteden aan de vaardigheden die moeilijk zijn, maar ook aan begrip, succeservaringen en vertrouwen in het eigen kunnen. Een kind dat begrijpt waarom bepaalde taken meer inspanning kosten en ontdekt welke strategieën kunnen helpen, krijgt vaak meer grip op het eigen leerproces.
Vroegtijdige signalering en passende ondersteuning kunnen daarbij een belangrijk verschil maken. Het doel is niet alleen om een leerling beter te leren omgaan met dyslexie, maar vooral om ervoor te zorgen dat dyslexie zo min mogelijk in de weg staat bij het laten zien van wat een kind kan.
Klik hier voor meer informatie over onze begeleiding gericht op dyslexie.